Gelukkig nieuwjaar!

Het is vijf voor twaalf. Vlak voor Driekoningen bedoel ik. Dus ik kan iedereen nog net een gelukkig en welvarend 2015 wensen – of moet je voor Driekoningen je kerstboom hebben opgeruimd? Done that.

Enfin, ik heb GEEN goede voornemens en ik las zojuist in een horoscoop dat ik dit jaar moet leren loslaten. Dus dat was al het eerste wat ik heb laten gaan!

In het kader hiervan wil ik daarom graag ook deze fijne quote van Miucca Prada (de vrouw op de foto hierboven mocht je misschien denken dat ik het ben) met jullie delen:

 

“Women always try to tame themselves as they get older,
but the ones that look best are always a bit wilder.”

We kunnen dus nog veel meer laten gaan,

Cheers!

(de foto is gemaakt door Robert Fairer en gevonden op de website Like or share Robert Fairer on Facebook]

De boom optuigen

(spoiler arlert: this is not my beautiful house, nor my beautiful family)

Middenin onze woonkamer prijkt een schitterende boom. Mijn man heeft zichzelf dit jaar werkelijk overtroffen met zijn keuze. Alleen: er zit nog geen bal aan. De plastic boxen met engelen en slingers staan keurig afgesloten naast de boom op de vloer. En niemand lijkt aanstalten te maken het ding te geven wat hem toekomt: lichtjes, glitter en ornamenten, van top tot teen.

Het is ook niet eerlijk: mijn inbox raakt oververhit van alle ‘aanbiedingen’ die erop aandringen dat ik in deze drukke tijden heel goed voor mezelf zorg. Of ik in hun luxueuze behandelstoel mijn rimpels wil laten wegboetseren, of mijn vermoeide lichaam op een massagetafel neer wens te vleien en me wil hullen in de verrukkelijkste geuren en gewaden. Ja, het is inderdaad verschrikkelijk druk en ja, ik zou dolgraag op al deze voorstellen in gaan.
Maar er moet een boek af en toekomstige (kerst)diners vergen uitgekiende voorbereiding. Het allerlaatste waar ik me op dit moment dus op verheug, is zinloos ballen ophangen en de scherven opvegen van exemplaren die nukkig uit de boom glijden. In mijn eentje.

Waar is toch de tijd gebleven dat ik samen met mijn twee meisjes onder begeleiding van de Leidse Sleuteltjes (voor wie ze niet kent: een soort Kinderen voor Kinderen) zingend de kerstboom optuigde? In een warme sfeer die altijd naar sinaasappelen met kruidnagels rook, terwijl wij allemaal van goede voornemens vervuld waren?

Ik noem één oorzaak: de puberteit. Bij vriendinnen schijnt het anders toe te gaan, maar mijn kinderen poetsen alleen maar enorm de plaat als het op kerstversiering aankomt. Volgens mij is het ze niet eens opgevallen dat er al twee dagen zo’n groot groen ding in de kamer staat. Kopen anderen hun kinderen soms om?
Toegegeven, in de tijd dat ik aan dit stukje schrijf, had ik de boom flink kunnen versieren. Ik vraag me alleen af hoe het zover is gekomen dat iedereen denkt dat ík niets leukers of beters kan verzinnen dan het optuigen van de boom? Wiens idee is dat geweest?

Voordat ik me verman om te voorkomen dat we op 25 december nog met kaal kerstgroen zitten, ga ik googlen of er een boek bestaat ‘Hoe krijg ik mijn pubers zover dat ze me helpen om de kerstboom op te tuigen?’
Als dat boek er nog niet is, kan iemand dat dan alsjeblieft vóór december 2015 publiceren?

Ik hoop dat Jolie Kerr er iets in ziet, want ik verheug me nu al op haar titel. Kerr schreef afgelopen jaar het succesvolle  My boyfriend barfed in my handbag… and other things you can’t ask Martha — een zin die elke dag spontaan een paar keer door mijn hoofd schiet.

Niet dat ik het boek ga kopen, want het staat vol met schoonmaaktips die zelfs Martha Stewart nog niet kent en voor je het weet denkt mijn gezin dat ik schoonmaken mijn nieuwe hobby is. Nee, dan nog liever de kerstboom optuigen!

barf stukje

 

 

 

 

 

En wat deden jullie met Sinterklaas?

Met Sinterklaasavond hebben we mijn moeder en haar vriend verrast. Zij wist van niets  – mijn man vreesde voor een hartaanval op pakjesavond – haar vriend dacht dat we bij wijze van suprise kwamen eten. Het viel gelukig allemaal goed, zodra mijn moeder de jutezak (ooit van haar geweest) met cadeautjes zag staan, beval ze mijn jongste om haar bijdrage er ook in te stoppen. Het was een door haar in keukenpapier verpakte set pasteibakjes + blikje kippenragout, het enige feestelijke dat ze in het winkeltje van haar seniorenflat voor haar vriend kon vinden.

We deden een eerste ronde cadeaus met gedichten en propten ons om haar kleine tafeltje voor de kaasfondue. Ze was vrolijk, helder en blij, had rode konen van de wijn en genoot. Om elf uur reden we weg, zoals altijd belovend dat we bij thuiskomst even zouden bellen. Het was een geweldige avond.

Twee dagen later traden we opnieuw met z’n allen aan, verwacht dit keer, want het was haar 91e verjaardag. Dit keer geen grote partij zoals vorig jaar, maar er lagen kaarten, er waren bloemen en attenties, er was de hele dag gebeld. Ze was bepaald niet vergeten. Amper zaten we genoeglijk op de bank of ze keek me lief glimlachend aan en vroeg:

‘En, wat hebben jullie met Sinterklaas gedaan?’

Zo gaat het dus met haar, op en neer. De ene dag scherp, de volgende dag in de mist.

‘Mam, zal je deze maand niet teveel geld uitgeven?’
‘Nee hoor schat’ (waarna ze vrolijk op de pof allerlei overbodigs inslaat in bovengenoemd winkeltje)

‘Mam, zal je je hond niet vermoorden door haar teveel lekkers te geven?’
‘Natuurlijk niet!’ (en vervolgens vind ik een plak ontbijtkoek met dik boter in de voerbak)

Mijn moeder, die ik als kind ook wel eens op een leugentje betrapte, weet precies wat ik wil horen. Ik vermoed dat ze het op zo’n moment echt meent, al doet ze vaak het tegenovergestelde zodra ik niet in de buurt ben. Ze weigert te erkennen dat ze lichtelijk dementeert, waarom zou ze ook. Maar ze wordt wel ongelukkig van de wazige dagen die ze doormaakt. En als ze me uitzwaait, staat er zo’n klein grijs vrouwtje achter de rollator, dat ik meteen weer terug wil gaan en bij haar wil blijven.

 

mam

[beeld uit video Adelheid Roosen]

Ik ben nooit een groot fan van Adelheid Roosen geweest, haar energie is de mijne niet zou je kunnen zeggen, maar alle respect voor de video ‘Mam’ die zij in 2010 maakte. Haar moeder heeft Alzheimer en zij past zich aan haar aan, terwijl ik mezelf erop betrap dat ik het omgekeerde neig te doen en mijn moeder als een willoos karretje probeer te besturen. De centrale (niet door mij geformuleerde) vraag van de film is dan ook: wanneer neem je de regie over het leven van iemand over?

Dat moet je je blijven afvragen, telkens weer.

 

Deze is voor de moeder van R.

kast before foto 1foto 3

 

Beste moeder van R.,

Het is gelukt! Meer dan een jaar stonden de onderdelen van de kast in onze woonkamer, in afwachting van restauratie en assemblage, nu is ie dan eindelijk voltooid. Met led-lampjes van Ikea omdat de oude fittingen niet langer bruikbaar waren. Nu ik er zo over nadenk, die lampjes zijn typerend. De kast is niet gerestaureerd volgens antiquairs normen, maar volgens de mijne. En ik denk dat uw dochter R. er wel tevreden over zou zijn.

Ik kwam u en de kastonderdelen voor het eerst tegen in een mij onbekende kringloopwinkel. Het komt zelden voor dat ik zo’n zaak niet ken in Amsterdam, en ik wilde meteen naar binnen lopen, toen mijn oog op een rouwadvertentie viel. De reden dat de winkel gesloten was. Precies op die dag werd R. begraven en ik meende te weten om wie het ging. R. was de ex van een kennis van vroeger, en ik had haar jaren later weer ontmoet toen mijn oudste en haar zoontje samen speelden. Ik had haar zeker tien jaar of langer niet meer gezien – en nu kwam ik bij toeval haar overlijdensbericht tegen?

Een week later ging ik terug en zag u staan. Een kleine vrouw met grijs haar. U maakte zo’n geslagen indruk, ik durfde niet eens te vragen of u familie was van de vrouw van de advertentie. Stel dat u ging huilen waar al die klanten bij waren. De week daarop bracht ik wat spullen naar uw winkel, en die dag had ik wel de moed om te vragen wie u was . U bleek inderdaad de moeder van R. Vanuit mijn ooghoek zag ik de onderdelen van de kast liggen.

Het hele weekend dacht ik aan de kast, ik praatte er zelfs met mijn verjaarsbezoek over. Tegen de zin van mijn man in (hij moest a. helpen sjouwen en b. de onderdelen in huis tolereren die echt behoorlijk in de weg stonden), kocht ik de kast van u, voor 35 euro. Uw kleinzoon bleek zich ons ook nog te herinneren en weer een week later vertelde u me pas dat de kast van uw dochter was geweest. Hij kwam uit Parijs, maar uw dochter was door haar ziekte nooit aan restauratie toe gekomen. U vond het geloof ik wel leuk dat ik ‘m nu in mijn bezit had en vroeg of ik een fotootje wilde brengen als de kast klaar was.

Toen wist ik dat ik de klus moest afmaken, voor haar, voor u, voor mezelf. Het zou te akelig zijn als ik op een dag de onderdelen bij het grof vuil zou moeten zetten omdat ik het erbij had laten zitten. Ik opende zelfs een Tumblr-pagina voor de kast en plaatste elke dag een foto van mijn vorderingen, maar daar kwam natuurlijk snel de klad in.

Vorig weekend was de kast dan eindelijk klaar. Ik hoop echt dat u deze brief leest, moeder van R., want toen ik laatst langs de winkel fietste, zag ik een vreemde achter de toonbank staan. Ik wil u dolgraag het resultaat laten zien en laten weten dat iedereen, inclusief mijn weerbarstige echtgenoot, het zo’n bijzondere kast vindt. We weten nu allemaal waarom.

Hartelijke groeten,

Dido.

Meet the Clarks

Jaren terug was ik in Londen voor werk, samen met een bevriend regisseur (die tegenwoordig ook lomi-lomi massages geeft, maar dit terzijde). We bezochten de hippe restaurants van toen, aten onze tanden zwart aan een heerlijke inktvis-risotto en beluisterden flink aangeschoten de kerstliedjes van het Salvation Army, met dank aan ons research in diverse champagnebars. We came, we saw, we X-massed and we carrolled. 

Elk jaar hebben we het erover om het nog een keer te doen, maar het komt er nooit van. Ik heb toch een restaurant uitgezocht dat ik zeker zou willen bezoeken, mocht ons tripje onverhoopt doorgaan: Moro van Sam & Sam Clark. Of desnoods Morito, in het pand ernaast, waar de Clarks tapas verkopen.

Al sinds het mediterrane dieet als het allergezondst uit de bus komt, valt de naam Moro. Voor een artikel over deze eetstijl waarmee we jaren ouder kunnen worden, gebruikte ik het kookboek Moro London, in het Nederlands helaas alleen nog tweedehands verkrijgbaar, waarin het echtpaar Sam en Sam Clark laat zien wat ze allemaal met de groentes uit hun volkstuintje doen. En vooral: wat ze van hun buurman op het complex Hassan leerden, en van de andere Cyprioten, Koerden en Turken die daar een stukje grond bezitten: ‘Het oostelijke Middellandse Zeegebied bloeide in Hackney Wick.’

Ik heb al de meest bijzondere recepten uitgeprobeerd, van een bietensalade met pistachenotensaus en sinaasappelbloesemwater tot gebakken pittige bloemkool. Wat te denken van gerechten als Trinxat, Brandada, of Kibbeh Nayyeh?

De Clarks hebben me, met kruiden die ik op zich wel kende, een heel nieuw smaakpalet laten ontdekken en ik popel om te proeven hoe zij dat zelf aanpakken in hun restaurants. Ze zijn wel omnivoor, maar of je nou langer leeft dankzij hun recepten of niet, je wordt er in elk geval erg blij van.

Ter ere van Hassan doe ik zijn recept voor de vermaledijde aardappel erbij (ook ideaal voor de hobby-volkstuinder die een hoop ondermaatse krieltjes heeft geoogst). Je kunt het overal bij eten en het is typerend voor de bijzondere smaken van de Clarks:

Hassans gebarsten aardappelen met korianderzaad

voor 6 personen:

1 kg vastkokende nwe aardappelen, schoongeboend
2 theelepels zeezout
150 ml olijfolie
1 eetlepel korianderzaad, in een vijzel met stamper geplet
1 glas rode wijn
zwarte peper

hassanfoto

Breek elke aardappel een beetje met een zwaar object […]. Meng het zout erdoor en laat ze 5 minuten staan. Neem een wijde pan waar de aardappelen naast elkaar in passen en verwarm die op middelhoog vuur. Laat de olijfolie er heet in worden en doe het korianderzaad en de aardappelen erin. Roer goed, leg er een goed sluitend deksel op en zet het vuur laag.

Verwarm de aardappelen 20-30 minuten, schud de pan elke 5 minuten goed, tot de aardappelen gaar en gedeeltelijk bruin zijn (zet het vuur tegen het einde van de bereidingstijd eventueel wat hoger). Schenk de rode wijn erbij met een beetje zwarte peper, schud de pan weer goed en laat een paar minuten koken zodat de alcohol verdampt. Zet het vuur uit en laat de aardappelen 5 minuten staan.

Schep voor het opdienen de aardappelen uit de pan en schenk het lekkere bakvocht van olijfolie, rode wijn en koriander erover.

 

foto Sam & Sam Clark uit The Guardian. Uit diezelfde krant komt ook dit recept voor varkensvlees uit het nieuwste boek van de Clarks, dat helaas pas in voorjaar 2015 in het Nederlands bij uitgeverij Kosmos verschijnt.

Een longread van Meghan Daum

Ik heb een nieuwe heldin en haar naam is Meghan Daum. Bij toeval verzeilde ik in haar longread die op de website van The Guardian staat en na een flinke tijd lezen bleef ik sprakeloos achter. Het verhaal, All about my mother: ‘It’s amazing what the living expect of the dying gaat zoals verwacht over het sterven van haar moeder, maar meer nog over haar leven. Ik heb gelachen, gehuild, maar vooral bewonderd (dit stuk begint op een lied van Ramses Shaffy te lijken).

Daum heeft, heel populair, zelfspot, maar niet op de manier die we inmiddels wel gewend zijn. Ze lacht geen ongemakken weg door zichzelf belachelijk te maken. Ze is onorthodox eerlijk en spaart zichzelf geen moment. Evenmin spaart ze de rest van haar familie, maar ‘van de doden niets dan goeds’ is niet bepaald haar adagium. Ik heb gelachen en gehuild om haar verhaal, veel herkend (goddank niet alles) en ben met verbijstering deelgenoot geworden van haar distantie, die koel is, maar niet koud.

megan-daum

Ze is godbeterd geboren in 1970 en schreef al voor The New Yorker, Harper’s, The New York Times Book Review, Harper’s Bazaar, GQ, Nerve, Self, en Vogue, dus ik had al veel meer van haar kunnen lezen – en mocht willen dat ik zo kon schrijven. Waarschijnlijk had ik haar werk en haar naam allang moeten kennen, maar voor sommige dingen is het nooit te laat.

Neem vooral de tijd om deze longread, die ook weer een bewerkt essay blijkt uit The Unspeakable: And Other Subjects of Discussion (by Meghan Daum, published by Farrar, Straus & Giroux) te lezen. Trakteer jezelf erop op een regenachtige zondag, tijdens een lange vlucht of treinreis. Ik ga nu al haar gebundelde werken bestellen.

Intermezzo – uitjes  

Soms heb je even geen etentjes om te geven of naar toe te gaan – en voor je het weet zit je elke avond op je eigen bank voor de buis. Omdat het IDFA bijna daar is, heb ik besloten het dit keer anders aan te pakken: ik heb ieder gezinslid uitgenodigd om met mij mee te gaan naar een film die ik voor ze heb uitgekozen. Wel een goede vondst, als ik eerlijk ben. Noem het een subtiele manier om m’n zin door te drijven, want wie zegt hier nou nee tegen?

Met mijn man, die ook journalist/schrijver is en met wie ik graag naar The Killing en Borgen keek, ga ik naar The Newsroom – off the record, over de ethische keuzes van een Deens boulevardblad.

Met mijn oudste dochter van 18, die al sinds haar prille jeugd een bizarre fascinatie voor zwervers heeft en van filmen houdt, naar Something better to come, een film over Yula, die veertien jaar werd gevolgd door filmmaakster Hanna Polak en die op een vuilnisbelt buiten Moskou leeft.

En tenslotte met mijn jongste van 16 die van mode en styling houdt, naar Iris, een portret van de 93-jarige stoffenontwerpster Iris Apfel (zie foto hierboven).

Ik had mijn gezin natuurlijk ook kunnen trakteren op If Mama Ain’t Happy, Nobody’s Happy , maar dat leek me net iets teveel op een dreigement.

 

Voor wie niet van documentaires houdt: ik was gisteren in Tuschinski voor een uitvoering van Frankenstein door de National Theatre in Londen. Het was geen live-stream, wat als voordeel had dat je in de pauze niet mee wordt genomen achter de schermen, wat ik nogal een afknapper vond toen ik zo een keer een opera van The Metropolitan Opera bijwoonde, rechtstreeks vanuit New York. De magie verdwijnt toch een beetje als je de sterren als echte mensen voor hun kapspiegel ziet zitten, maar dat is een kwestie van smaak.

frankenstein-482x298_0

Frankenstein was geen film en ook geen toneelvoorstelling, maar wel een buitenaardse belevenis. Sublieme dialogen, griezelig goed gespeeld, prachtig om te zien en fantastisch geregisseerd door Danny Boyle (o.a. Slum Dog Millionaire) en met twéé Sherlock Holmes (kijk maar goed)!

Ik zou er nog veel meer over willen vertellen, maar de voorstelling is helaas voorbij, so what’s the use? King Lear en Hamlet, die nog wel te zien zullen zijn, ook van the National Theatre, kunnen evenmin slecht zijn. Kijk in elk geval even naar de trailer van Frankenstein en enjoy!

 

 

 

 

verplichte leeslijst voor wie bang is om te vliegen

Wie herinnert zich Isadora Wing nog? De heldin van Erica Jongs Fear of flying die haar tweede huwelijk aan de kant gooide voor tomeloze seks met een psychiater. Een dagdroomster, een fobische neuroot en toch zo ontzettend bevrijd en gepassioneerd?

Elke fiftysomething lezeres van dit blog moet zich haar herinneren, of op z’n minst Jongs alsnog boek gaan lezen. Het kwam uit in 1973 (ouch) en was een revolutie, nog nooit had een vrouw zo over seks geschreven. Enter Nancy Friday die in datzelfde jaar ons vierhonderd echt gedroomde seksfantasiën van vrouwen voorschotelde.

Fast forward  naar Caitlin Moran (sorry Norah Ephron) die ons leerde How to be a woman (not), en Kathy Roiphe die voor ons de geneugten van het rommelige leven (en een scheiding) bezong.

Ik moest aan deze vrouwen, feministes jawel, denken toen ik de afgelopen week dagelijks het blauwe haar van Lena Dunham op televisie zag. Niet eens zozeer omdat ik me erin verdiepte hoe deze nieuwste generatie zich tot de oudere verhoudt. Daar ontbreken mij helaas de tijd en de hersens voor, en wat kan het schelen?

Ik geniet gewoon van de boeken van vrouwen die hun kont tegen de krib gooien – wat is dat toch een idiote uitdrukking – en ons  uitdagen om de wereld eens van een andere kant te bekijken, terwijl ze ons tegelijkertijd verschrikkelijk laten lachen.

Ik stel daarom voor dat je je een weekend lang terug trekt in een huisje, kamertje of hokje en er pas weer uitkomt nadat je deze leeslijst hebt verorberd. Je zult zien, je wordt er een ander mens door.

 

Erica Jong: Fear of Flying of het Ritsloze nummer

Nancy Friday: My secret garden of Diepe Gronden

Caitlin Moran: How to be a woman of Vrouw zijn, hoe doe je dat?

Kathy Roiphe, In Praise of Messy Lives of Lof van het rommelige leven

Lena Dunham, in alle soorten en maten te koop onder de titel Not that kind of girl, letterlijk overal!

 

 

 

Lomilomi, iemand?

Een goede vriend van mij deed me een offer I couldn’t refuse: een twee uur durende lomilomi-massage en het enige wat ik hoefde te doen was mijn lichaam beschikbaar stellen. Hij had net z’n certificaat gehaald en zocht wat proefkonijnen. Voor ik het wist had ik ‘ja graag’ gezegd, want als er iets is waar je me altijd voor kunt porren, is het een massage.

Pas toen de afspraak was gemaakt, realiseerde ik me twee dingen: dit was geen anonieme masseur maar een vriend, wat toch akward kon worden – en wat was in hemelsnaam lomilomi? Dat ik volgens Wikipedia vrijwel naakt bewerkt zou worden met onderarmen en bamboestokken, maakte het vooruitzicht niet veel relaxter.

Lomilomi betekent letterlijk massagemassage (de verdubbeling geeft de intensiteit aan) en komt oorspronkelijk uit Hawaii. De masseurs werden vroeger al op hun vijfde geïdentificeerd en vanaf die leeftijd getraind, een beetje à la de Dalai Lama zeg maar. Mijn vriend wist dat de techniek in ieder Hawaiiaans gezin werd beoefend, vooral in oorlogstijd. Hij zou ook wat Reiki in zijn behandeling stoppen, beloofde hij, waar ik niet al teveel van af weet, maar dat leek me mooi meegenomen.

Na tien minuten op de massagetafel probeerde ik krampachtig niet door het gezichtsgat op de vloer te kwijlen en was ik volledig van de wereld. Ik had geen benul meer wie me behandelde, vriend of vijand (nee, geen vijand, zeker niet), en het toppunt van ontspanning bereikte ik doordat ik ritmisch met de bamboestokjes werd geslagen. Het was hemels en ik heb nog dagen erna een paar centimeter boven de vloer lopen zweven.

Lomilomi anyone? Richard ontvangt je graag in zijn tuinhuis, dat op zich al heel ontspannend aan de Vecht ligt. Een lomilomi-massage, inclusief Reiki en een incidentele chant kost 85 euro voor 2 uur, en daar heb je heus langer plezier van.

Mail voor een afspraak rlsm3757@gmail.com.